Leids kwartiertje

Onderstaande blog is geschreven door Tirza Smits, docent Pedagogische Wetenschappen – Universiteit Leiden

Nog even het huiswerk bespreken, of belangrijker, het weekend. Blij omarmde ik de traditie van het Leids kwartiertje toen ik zelf als student van de UvA naar Universiteit Leiden ‘emigreerde’.

Nu ben ik student-af en geef ik zelf les. Online les. Mijn mede-docenten herkennen dit wel: je logt op tijd in, studenten stromen binnen. Hier en daar floept er een webcam aan, je ziet een geschrokken gezicht en de webcam gaat meteen weer uit. In plaats van gezichten zie je initialen in beeld. Met heel wat aanmoedigingen weet je de helft van de studenten te activeren de webcam aan te zetten voordat je begint. Dat kan toch anders?

Binnenlopen

Zodra studenten binnenkomen kan je ze meteen in groepjes van drie of vier in breakout-rooms zetten. Houd er rekening mee dat in de fysieke situatie groepjes zich natuurlijk vormen, online deel jij de studenten in. Zie het als een voordeel; studenten leren zo die studiegenoten kennen waar ze normaal niet direct mee om zouden gaan. Geef studenten een duidelijke opdracht als ze in de groepjes zitten. Met vreemde mensen in een virtuele kamer je webcam en microfoon aan moeten zetten is al spannend genoeg. Dan wil je tenminste weten wat precies de bedoeling is. In plaats van de groepjes te vragen om even bij te kletsen kan je ze daarom een uitdagende opdracht geven. Bijvoorbeeld: zoek iets dat jullie allemaal gedaan hebben in het afgelopen weekend. Misschien heeft iedereen in het groepje wel een stuk gefietst, of hebben ze allemaal hetzelfde gegeten. Na een aantal minuten roep je de groepjes dan weer bij elkaar om de bevindingen met elkaar te delen.

Behalve dat het leuk en nuttig is voor studenten (en voor jou) om elkaar te leren kennen, vang je hier iets groters mee op: de drempel om de camera en microfoon aan te zetten. Tijdens jouw college of werkroep zullen studenten veel sneller geneigd zijn om iets te zeggen: ze hebben immers al even in een kleine groep geoefend!

Tijdens en na de bijeenkomst

Ook in de pauze of bij de afsluiting kan je studenten activeren door ze in kleine groepjes elkaar beter te laten leren kennen. Denk dan aan een pauzeactiviteit waarbij ze even wat te drinken pakken én iets zoeken dat iedereen in het groepje in huis heeft (bijvoorbeeld hetzelfde boek of een chocoladereep). Na de pauze kan je dan vragen of iedereen dat object in beeld kan houden. Na een plenaire afsluiting  kan je groepen in breakout-rooms vragen om samen vijf trefwoorden, tekeningetjes of emoticons in de chat achter te laten als evaluatie van de bijeenkomst. Ze mogen daarna zelf de breakout-room (en daarmee de werkgroep of het college) verlaten. Zo kan het ene groepje het voor gezien houden terwijl het andere groepje nog wat langer kan blijven hangen. Net als na een fysiek college.

Mijn laatste advies: vertel je studenten altijd eerlijk hoe het voor jou als docent is om online les te geven, en waarom je zo’n opdracht doet. Vertel hoe het voelt om les te geven aan een computerscherm in vergelijking met een collegezaal vol gezichten, en dat het niet alleen voor hen maar ook voor jou leuk is om iedereen beter te leren kennen.

Ik ben voor verandering, maar aan sommige tradities hou ik mij graag vast. Dan maar met een digitale touch. Leve het digitale Leids kwartiertje!

Pubquizzen in het Onderwijs

Ik hoorde laatst een docent vragen waarom er tegenwoordig zo weinig studenten nog pianoles nemen.

“Ze hebben geen zin in al die toetsen,” voegde hij er met een vette knipoog aan toe.

Het is misschien een beetje flauw, maar er zit wel degelijk een kern van waarheid in. Roediger en Karpicke stelden het al treffend in hun artikel uit 2006 over tussentijds toetsen: Toetsen worden vaak, zowel door studenten als docenten, als een last gezien. Dit is jammer, want in hetzelfde artikel bespreken Roediger en Karpicke de resultaten van hun onderzoek waaruit blijkt dat frequente oefentoetsen een zeer gunstig leereffect kunnen hebben. Testen zorgt ervoor dat informatie beter beklijft en op lange termijn minder snel wordt vergeten. Een bevinding die in de wetenschappelijke literatuur ook wel het testing effect wordt genoemd.

Je kunt je overigens best afvragen waar die aversie tegen toetsen dan vandaan komt. Een beetje vreemd is het wel. Een populair tijdverdrijf onder studenten is namelijk om, eventueel onder het genot van een biertje, een pubquiz te doen in een kroeg. In een iets andere setting is het dus ineens wel leuk om feitjes uit het geheugen op te diepen. Het geeft te denken. Ik wil natuurlijk niet suggereren dat we dan maar bier moeten gaan schenken bij de tentamens (hoewel, testangstige studenten, iemand?), maar die pubquiz-sfeer daar moeten we toch iets mee kunnen.

Aan de Universiteit van Brits-Columbia, Canada moeten ze daar ongeveer hetzelfde hebben gedacht. Daar hebben ze namelijk van een noodzakelijk toetsmoment een deugdelijk leermoment gemaakt (zie ook Gilley, & Clarkston, 2014). Studenten Earth, Ocean, and Atmospheric Sciences mochten daar tijdens een zogenaamd two-stage exam na het maken van een individuele toets, dezelfde toets direct nog een keer afleggen maar nu met een groepje medestudenten. Net als bij een pubquiz worden de antwoorden op alle vragen eerst uitvoerig bediscussieerd en besproken met de groep. Studenten leren op deze manier van elkaar, ze krijgen direct feedback op eventuele fouten, en ze profiteren mogelijk ook nog van het zogenaamde testing effect waardoor de informatie beter beklijft.

Het artikel van Roediger en Karpicke is sinds het verscheen in 2006 nu zo’n 2665 keer geciteerd. In combinatie met een uitgebereide meta-analyse van Rowland uit 2014 mag er weinig twijfel over bestaan: Frequente oefentoetsen hebben een zeer krachtig en duurzaam effect op het leren en onthouden van studenten. Kortom, misschien geen gek idee om juist meer te gaan toetsen in het onderwijs (en toetsen dan vooral in te zetten als een leerinstrument!). Er lijkt in ieder geval meer muziek in te zitten dan je op het eerste gezicht zou denken.

Referenties

Gilley, B., & Clarkston, B. (2014). Collaborative Testing: Evidence of Learning in a Controlled In-Class Study of Undergraduate Students. Journal of College Science Teaching, 43, 83-91.

Roediger, H. L. III, & Karpicke, J. D. (2006). Test-enhanced learning: Taking memory tests improves long-term retention. Psychological Science, 17, 249–255. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2006.01693.x

Rowland, C. A. (2014). The effect of testing versus restudy on retention: A meta-analytic review of the testing effect. Psychological Bulletin, 140(6), 1432–1463. https://doi.org/10.1037/a0037559

Kennismaken

Van Dale zegt er dit over:

ken·nis·ma·ken (maakte kennis, heeft kennisgemaakt) 1 zich aan elkaar voorstellen: kennismaken met iem. 2 de eerste beginselen leren kennen

En dit is wat ik wil dat de deelnemers in mijn training doen; al bij de start meer dan een eerste indruk krijgen van de andere deelnemers. Op zoek naar overeenkomsten en verschillen, naar herkenning, naar verwondering. Wat brengt haar of hem hier? Wat is haar/zijn ervaring? Met wie zou ik wel verder willen kennismaken? Van wie kan ik wat leren? Aan wie kan ik mijn ervaring en vragen kwijt?

Of mijn training nu fysiek of online plaatsvindt, ik hecht er waarde aan dat de deelnemers zich op hun gemak voelen, elkaar een beetje leren kennen om erachter te komen dat er zaken zijn die hen binden. Herkenning van eigen wensen, ideeën en gevoelens bij de ander; ‘Er zijn er meer die het spannend vinden…’, ‘Er zijn er meer die dezelfde leerwensen hebben als ik…’, ‘O mooi, van haar/zijn ervaring kan ik wat leren…’.

Mijn manieren om dit te bereiken:

persoonlijke benadering en groepsgevoel
Om mijn deelnemers zo persoonlijk mogelijk te kunnen aanspreken, vraag ik ze hun voornaam op een kartonnen bordje te schrijven, of met hun voornaam in te loggen.
Om het groepsgevoel te versterken kies ik voor een opstelling van het meubilair in U-vorm, of start ik online met alle gezichten op het scherm zo groot mogelijk in beeld. En ik laat deelnemers bij oefeningen of nabesprekingen elkaar de beurt geven; zo voed ik het wij-gevoel.

kopje koffie en sfeer
Om het kopje koffie bij binnenkomst de online omgeving binnen te halen, is mijn startslide een afbeelding van een koffiebar en de vraag om in de chat alvast te delen waar je op dat moment bent en hoe je je dag tot dan toe ervaart, te beschrijven in één woord of emoticon. Een achtergrond muziekje vind ik ook sfeer verhogend. Deelnemers raken met elkaar aan de praat.

interview en fotokaarten
Ik laat deelnemers in tweetallen elkaar interviewen en ze daarna elkaar aan de groep voorstellen.
Ik laat de deelnemers fotokaarten zien met de vraag er één te kiezen die wat hen betreft verbeeldt wat een goede docent zou moeten zijn of doen. Ze boren dan hun creatieve geest aan en ontdekken hoe een foto het makkelijk maakt om je eigen visie en opvattingen te verwoorden.

Niet zelden zijn deelnemers verbaasd over wat ze zelf bedenken en te zeggen hebben. Een mooiere start kun je niet maken!